السيد الطباطبائي

32

مجموعه رسائل ( فارسى )

ديگر از رواياتى كه در اين خصوص رسيده است اين خبر مستفيض مشهور است كه مىفرمايد : إن حديثنا صعب مُسْتَصْعَبٌ ، لا يحتمله إلّاملك مقرب ، أو نبي مرسَل ، أو عبد مؤمن امتحن اللَّه قلبه بالإيمان . « 1 » و روايت ديگرى كه در اين زمينه بيش از حديث پيشين ، دلالت بر مقصود دارد ، اين روايت است كه در كتاب بصائر به طور مسند از « ابى صامت » نقل شده است ، كه گفت : شنيدم اباعبداللَّه عليه السلام مىفرمايد : إن من حديثنا ما لايحتمله ملك مقرب و لا نبي مرسل ، ولا عبد مؤمن . عرض كردم : فمن يحتمله ؟ قل : نحن نحتمله . « 2 » مىگويم : روايات با همين بيان در اين زمينه به حد استفاضه وجوددارد و در پاره‌اى از آنها اين عبارت آمده است كه راوى مىگويد : عرض كردم : فمن يحتمله ؟ جعلتُ فداك . فرمودند : من شئنا . « 3 » همچنين باز در كتاب بصائر از مفضل نقل شده است كه ابوجعفر عليه السلام فرمود : إنّ حديثنا صعب مستصعبٌ ، ذكوان ، أجرد ، لا يحتمله ملك مقرّب ، ولا نبيّ مرسل ، ولا عبد امتحن اللَّه قلبه للإيمان . أمّا الصعب ، فهو الذي لا يركب بعد ، وأمّا المستصعب ، فهو الذي يهرب منه إذا روى ، و أمّا الذكوان ، فهو ذكاء المؤمنين ، و أمّا الأجرد ، فهو الذي لا يتعلّق به شيء من بين يديه ولا من خلفه و هو قول اللَّه : « اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ » . فأحسن‌الحديث حديثنا لا يحتمل

--> ( 1 ) . حديث ما دشوار و بسيار دشوار است كسى ياراى حمل آن را ندارد مگر فرشته‌اى مقرب يا پيامبرى مرسل و يا بندهء مؤمنى كه‌خداوند دل او را به ايمان آزموده است ( 2 ) . همانا پاره‌اى از حديث ما را نه فرشتهء مقرب و نه پيامبر مرسل و نه بندهء با ايمان ، هيچ‌كدام بر نمىدارند ، عرض شد : پس كه بر مىدارد ؟ فرمودند : ما خود آن را حمل مىكنيم ( 3 ) . پس چه كسى آن را حمل مىنمايد ، فدايتان گردم ! فرمودند : هر كس كه ما بخواهيم